«ΟΙ ΑΠΟ ΚΑΤΩ» | ΚΡΙΤΙΚΗ
- Ημερομηνία: Τρίτη, 12/05/2026 16:16
Οι ήρωες της Ζέτης Φίτσιου δεν χτίζουν έναν υπόγειο κόσμο για το θεαθήναι. Τον δείχνουν όπως είναι, ήδη δίπλα μας, απλώς δεν τον κοιτάμε ποτέ.
Το έργο «Οι Από κάτω» είναι μια παραβολή για ανθρώπους ξεχασμένους κάτω από τα πόδια μας, όχι μόνο κυριολεκτικά, αλλά και κοινωνικά, υπαρξιακά, ηθικά.
Η υπόθεση, σχεδόν μπεκετική στον πυρήνα της, ακολουθεί τον Ερρίκο και τον Βλάση, δύο φουκαράδες βιοπαλαιστές, οι οποιοι συλλέγουν ό,τι πετιέται, ό,τι περισσεύει, ό,τι δεν θέλει κανείς να αντικρίσει.
Η συγγραφέας, ευφυώς, παίρνει αυτούς τους δύο κατάδικους μικροληστείας σε τράπεζα και τους βάζει σε έναν υπόνομο να παλεύουν καθημερινά με τα σκουπίδια του «πάνω κόσμου». Κυριολεκτικά όμως, καθώς από μια τρύπα πέφτουν συνεχώς σακούλες με απορρίμματα, λες και όλη η κοινωνία κάνει spring cleaning πάνω από τα κεφάλια τους. Και τότε εμφανίζεται η Έμυ, μία διάσημη influencer, μία περσόνα φτιαγμένη από φως οθόνης, λέξεις χωρίς βάθος και ανάγκη για διαρκή θέαση και φέρνει τα πάνω κάτω. Γιατί σε αυτή τη χώρα ακόμα και η κοινωνική σάτιρα χρειάζεται το «ring light» της. Η απρόσμενη συνάντηση αυτών των τριών προσώπων γίνεται μια βίαιη σύγκρουση των δύο κόσμων: του αόρατου και του υπερβολικά ορατού.
Το έργο σε κάνει να γελάς και αμέσως μετά να σκέφτεσαι: «Μήπως τελικά είμαι κι εγώ από κάτω;». Το πιο αστείο, όμως, είναι πως όσο γελάς με τους ήρωες, τόσο καταλαβαίνεις ότι ο υπόνομος λειτουργεί πιο οργανωμένα από την κοινωνία εκεί πάνω. Οι από κάτω φαίνεται πως είναι πιο ελεύθεροι, πιο καθαροί κι ας ζουν μες στη βρωμιά, πιο συνειδητοποιημένοι, πιο άνθρωποι από τα «πολιτισμένα» ανθρωπάκια του πάνω κόσμου, που συνεχίζουν να πετάνε ανενόχλητοι τα σκουπίδια τους και να ανεβάζουν motivational quotes.
Ο υπόνομος, σαφώς, έχει συμβολική σημασία. Είναι η κοινωνική μας σκιά. Είναι ο χώρος που καταλήγουν όχι μόνο τα σκουπίδια, αλλά και οι άνθρωποι που το σύστημα θεωρεί αναλώσιμους. Οι δύο άντρες κουβαλούν πάνω τους την εξάντληση της εργατικής τάξης, την εγκατάλειψη, την ποινή της ύπαρξης. Είναι σώματα θαμμένα κάτω από μια κοινωνία που συνεχίζει να παράγει εικόνα, θόρυβο και κατανάλωση.
Και μέσα σε αυτό το βρώμικο σύμπαν, η influencer φαντάζει σχεδόν εξωπραγματική. Πέφτει μέσα στον υπόνομο σαν προϊόν ενός πολιτισμού που έχει χάσει την επαφή με την αλήθεια. Είναι το πρόσωπο της σύγχρονης μοναξιάς πίσω από τα φίλτρα και τα stories. Ένα πλάσμα που έχει μάθει να καταγράφει τη ζωή αντί να τη ζει και ακόμα και τώρα, μέσα στο σκοτάδι και τις λάσπες, προσπαθεί να κάνει content με τους ακολούθους της.
Ο Ερρίκος Λίτσης και ο Κώστας Καζάκας μοιάζουν σαν το Γιν-Γιανγκ, ένα βήμα πριν την φιλοσοφική αποκάλυψη ή τον νευρικό κλονισμό. Η μεταξύ τους χημεία δημιουργεί διαρκώς κωμικοτραγικές στιγμές. Και οι δύο, χαμένοι στο περιθώριο, συνεχίζουν παρ' όλα αυτά να ονειρεύονται, να ελπίζουν, να σκέφτονται, να μιλούν, να συνυπάρχουν γιατί αλλιώς θα χαθούν ολοκληρωτικά.
Η Άνδρη Θεοδότου φέρνει μια ενέργεια θραυσματική. Ενώ αρχικά εμφανίζεται σαν ανθρώπινη εκδοχή push notification από instagram, στην πορεία αφήνει να φανεί ένας άνθρωπος εξίσου εγκλωβισμένος, απλώς σε διαφορετικό κελί.
Η σκηνοθετική ματιά του Κώστα Σιλβέστρου ισορροπεί στο παράλογο χιούμορ και τη μελαγχολία, χωρίς να εξωραΐζει τίποτα. Ο υγρός και σκοτεινός υπόνομος μετατρέπεται σε σύμβολο κοινωνικής και υπαρξιακής εγκατάλειψης.
Το σκηνικό της Γεωργίας Μπούρδα μοιάζει με εγκαταλελειμμένο σωθικό της πόλης, φωτισμένο καίρια από τον Γιώργο Τέλλο. Η μουσική της Ecati έχει ουσία.
Κλείνοντας, θα πω ότι η παράσταση έχει ρυθμό, καυστικότητα και μια υπόγεια τρέλα... Κυριολεκτικά υπόγεια. Δεν προσπαθεί να φανεί βαθυστόχαστη, αλλά σφάζει με το βαμβάκι και τελικά καταφέρνει να πει πολύ περισσότερα για την κοινωνία από δέκα πάνελ πολιτικών στην τηλεόραση. Και μάλιστα με καλύτερο φωτισμό.